มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ ร่วมกับ เทศบาลเมืองมหาสารคาม และมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม จัดเสวนาเวที “อนาคตการควบคุมบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า ในมือท้องถิ่นไทย” ปีที่ 2 เนื่องในโอกาสวันท้องถิ่นไทย 18 มีนาคม ของทุกปี หัวข้อ “พลังท้องถิ่นสกัดกั้นบุหรี่ไฟฟ้า: มุ่งพัฒนาการศึกษา เศรษฐกิจ และสุขภาพคนในชุมชน” ชี้ให้เห็นถึงความไร้ประโยชน์ของบุหรี่ไฟฟ้าต่อสังคมทั้งในด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และการศึกษา การปกป้องเยาวชนและประเทศชาติจากภัยคุกคามนี้ จำเป็นต้องอาศัยความมุ่งมั่นทางการเมืองและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนอย่างเร่งด่วน 
      ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ประธานมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ กล่าวว่า การสูบบุหรี่และยาสูบทุกชนิดกระทบชุมชน ซ้ำเติมครอบครัวยากจน ขาดเงินซื้ออาหาร-ส่งลูกเรียน และทำลายสุขภาพคนในบ้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทำให้เกิดพฤติกรรมเลียนแบบ ซึ่งขณะนี้อัตราการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเด็กและเยาวชนไทยเพิ่มขึ้นถึง 5.3 เท่าในระยะเวลาเพียง 7 ปี บุหรี่ไฟฟ้าถือเป็นประตูสู่บุหรี่มวนและยาเสพติดชนิดอื่น (Gateway Effect) ที่สำคัญ นิโคตินในบุหรี่ไฟฟ้าคือสารพิษที่ทำลายสมองของเด็กและเยาวชนที่กำลังพัฒนา ซึ่งจะส่งผลโดยตรงต่อการควบคุมอารมณ์และสมาธิไปตลอดชีวิต
ขณะที่ ผศ.ดร.เนตรชนก จันทร์สว่าง รักษาราชการแทนอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เผยว่า บุหรี่ไฟฟ้าบั่นทอนสมาธิและประสิทธิภาพการเรียนรู้ ส่งผลกระทบต่อการศึกษาทุกระดับ สิ่งนี้น่ากังวลมากเมื่อเทียบกับดัชนีการพัฒนาเยาวชนของไทยที่รั้งท้ายประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะเวียดนามและสิงคโปร์ ที่ให้ความสำคัญกับการปกป้องเยาวชนจากบุหรี่ไฟฟ้าอย่างจริงจัง ทั้งนี้ แม้พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2560 ไม่ได้บังคับให้มหาวิทยาลัยเป็นเขตปลอดบุหรี่ 100% แต่การพิจารณาไม่ให้มีเขตสูบบุหรี่ในพื้นที่มหาวิทยาลัยเป็นแนวทางที่จะช่วยป้องกันอันตรายจากการได้รับควันบุหรี่มือสองของนักศึกษาและบุคลากร และช่วยกระตุ้นการเลิกสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้าได้ในอนาคต
       นายโฆษิต เหล่าสุวรรณ ประธานหอการค้าจังหวัดมหาสารคาม ยืนยันว่าการทำให้บุหรี่ไฟฟ้าถูกกฎหมายไม่ช่วยสร้างรายได้ภาษีอย่างคุ้มค่า บทเรียนจากฟิลิปปินส์และมาเลเซียชี้ให้เห็นชัดเจนว่า การเปิดเสรีทำให้เก็บภาษียาสูบโดยรวมได้ลดลง และมีสินค้าหนีภาษีเกลื่อนเมือง ในทางกลับกัน ธุรกิจยาสูบสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจให้ไทยมหาศาล ผู้ได้ประโยชน์จะมีเพียงนายทุนต่างชาติและผู้นำเข้าเท่านั้น
ว่าที่ร้อยตรี ตระกูล โทธรรม ผู้ตรวจราชการกระทรวงมหาดไทย เน้นย้ำว่า ประเทศไทยมีมาตรการทางกฎหมายที่ดีอยู่แล้ว ทั้งการห้ามนำเข้าและห้ามขายบุหรี่ไฟฟ้าทุกชนิด แต่ปัญหาหลักคือการบังคับใช้กฎหมายที่ยังไม่เด็ดขาด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญอย่างมาก ทั้งในการสนับสนุนการบังคับใช้กฎหมายที่จริงจังในพื้นที่ร่วมกับหน่วยงานปกครองและหน่วยงานสาธารณสุข ด้าน นายภาคิน ติระพงศ์ไพบูลย์ นายกเทศมนตรีเมืองมหาสารคาม ในฐานะที่เทศบาลเมืองมหาสารคามเป็นตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่สมควรเป็นตัวแทนประเทศไทยเสนอชื่อชิงรางวัลอาเซียนปลอดบุหรี่ ประจำปี 2569 กล่าวว่า เป้าหมาย มหาสารคาม Smart City อันประกอบด้วย เมืองแห่งการลดปัจจัยเสี่ยง เมืองสุขภาพ และเมืองแห่งการเรียนรู้ คือการใช้ศักยภาพของเราในการบูรณาการกับภาคีเครือข่ายทั้งด้านสาธารณสุข การศึกษา เศรษฐกิจ วัฒนธรรม เทศบาลเห็นถึงความสำคัญของการลงทุนในทรัพยากรมนุษย์ผ่านการศึกษาและสุขภาพ ความท้าทายต่อไปคือการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด รวมไปถึง การปกป้องเยาวชนจากการเสพติดบุหรี่ไฟฟ้า อย่างที่ผมเคยพูดไว้เสมอ “บุหรี่ไฟฟ้าเคาะประตูหน้าบ้าน เข้าไปถึงทุกชุมชน ถ้าเราไม่เริ่มวันนี้ ลูกหลานเราถือพอตสูบกันทุกคน เราจะแก้ไขอย่างไร”
ท้ายที่สุด นพ.ชยนันท์ สิทธิบุศย์ รักษาการนายแพทย์ทรงคุณวุฒิฯ และผู้อำนวยการกองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เป็นผู้แทนประกาศว่า เทศบาลเมืองมหาสารคาม เป็น 1 ใน 2 ตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเทศไทย ร่วมกับ องค์การบริหารส่วนตำบลกุดโดน จ.กาฬสินธุ์ ได้รับการเสนอชื่อชิงรางวัลอาเซียนปลอดบุหรี่ ประจำปี 2569 จากสำนักเลขาธิการอาเซียน โดยพิจารณาจากผลการดำเนินงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นปลอดบุหรี่เข้มแข็ง 
      บทสรุปจากเวที “อนาคตการควบคุมบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า ในมือท้องถิ่นไทย” ปีที่ 2 พบว่า บุหรี่ไฟฟ้าส่งผลกระทบเชิงลบอย่างรุนแรง ต่อทั้งระบบการศึกษา สุขภาพ และความมั่นคงของเยาวชนไทย โดยเฉพาะการเพิ่มความเสี่ยงด้านพฤติกรรมรุนแรงและการใช้ยาเสพติดชนิดอื่น การอนุญาตให้บุหรี่ไฟฟ้าถูกกฎหมาย ไม่ได้ช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ หรือสร้างรายได้ภาษีให้รัฐอย่างคุ้มค่า ดังที่พบเห็นตัวอย่างความล้มเหลวในประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซียและฟิลิปปินส์ นอกจากนี้ การระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในสถานศึกษาเยาวชนยังบั่นทอนสมาธิและประสิทธิภาพการเรียนรู้ ซึ่งส่งผลให้ดัชนีการพัฒนาเยาวชนไทยตกต่ำลงเมื่อเทียบกับระดับสากล ดังนั้น การคงมาตรการห้ามขายและบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง เพื่อปกป้องอนาคตของชาติมากกว่าการหวังผลกำไรจากภาษีบาป  โดยกิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้นวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ.2569 ณ ห้องประชุมพระบรมธาตุนาดูน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
สุรเดช/ข่าว/17 มี.ค.2569